مصرف دخانیات یکی از قدیمیترین عادتهای رفتاری بشر است، اما امروز به یکی از مهمترین دغدغههای سلامت عمومی تبدیل شده است. علیرغم رشد آگاهی عمومی و پیشرفت سیاستهای کنترل دخانیات، هنوز بیش از یک میلیارد نفر در جهان سیگار میکشند و میلیونها نفر از انواع دیگر محصولات دخانی استفاده میکنند.
بررسی اینکه کدام کشورها بیشترین میزان مصرف دخانیات را دارند، به ما کمک میکند تصویر روشنتری از الگوی مصرف جهانی، عوامل فرهنگی و اقتصادی مؤثر و همچنین مسیرهای احتمالی کنترل این عادت ارائه دهیم.
در ادامه، فهرست بهصورت تحلیلی و با توضیح کامل برای هر کشور آورده شده است:
۱. نائورو
این کشور کوچک اقیانوس آرام با جمعیتی بسیار کم، از نظر درصد بزرگسالان سیگاری یکی از بالاترین نرخهای جهان را دارد. تعداد بالای سیگاریها معمولاً به دلیل فرهنگ مصرف، قیمت مناسب محصولات دخانی و ضعف تاریخی سیاستهای کنترلی است. جمعیت کم باعث میشود درصدها بالاتر به نظر برسند.
۲. میانمار
میانمار همواره از کشورهای با مصرف بسیار بالا بوده است. استعمال سیگار در میان مردان، حتی از سنین پایین، ریشه در عادات فرهنگی، دسترسی آسان و قیمت پایین دارد. میزان آگاهی نسبت به خطرات سیگار نیز هنوز به سطح مطلوب نرسیده است.
۳. اندونزی
اندونزی یکی از بزرگترین مصرفکنندگان دخانیات در آسیا است و «کرتک» (سیگار سنتی میخک) بخش بزرگی از بازار این کشور را تشکیل میدهد. بازاریابی گسترده، سنت مصرف و قیمت مناسب باعث شده سالها نرخ مصرف پایدار بماند.
۴. پاپوآ گینهنو
در بسیاری از مناطق این کشور، دخانیات بخشی از سبک زندگی و تعاملات اجتماعی محسوب میشود. فقر اقتصادی، محدودیت برنامههای سلامت عمومی و دسترسی آسان عوامل اصلی شیوع بالای مصرف هستند.
۵. اردن
اردن در منطقه خاورمیانه یکی از بالاترین میزانهای مصرف سیگار و قلیان را دارد. قهوهخانهها، دورهمیها و نقش فرهنگ اجتماعی سیگار را به بخشی از روابط روزمره تبدیل کرده است. مصرف قلیان نقش پررنگی در رتبه بالای اردن دارد.
۶. جزایر سلیمان
این کشور اقیانوس آرام نیز مانند بسیاری از کشورهای کوچک منطقه، مصرف بالایی دارد. عوامل فرهنگی و ضعف کنترل واردات دخانیات مهمترین دلایل هستند.
۷. تیمور-لِسته
مصرف سیگار در تیمور-لسته بهخصوص در میان مردان بسیار بالاست. این کشور از نظر اقتصادی توسعهیافته نیست و مردم دسترسی سادهای به سیگارهای ارزانقیمت دارند.
۸. صربستان
یکی از کشورهایی که سیگار کشیدن در آن بدل به بخشی از سبک زندگی روزمره شده است. در کافهها، رستورانها و محافل اجتماعی، مصرف سیگار رایج است. اروپای شرقی در کل میانگین مصرف بالاتری نسبت به غرب اروپا دارد.
۹. کیریباتی
کشوری کوچک و کمجمعیت که درصد بالای مصرف به دلیل وابستگی به واردات محصولات ارزان و فرهنگ قوی مصرف دخانیات است.
۱۰. لبنان
لبنان نهتنها از نظر سیگار، بلکه از نظر مصرف قلیان نیز در جهان چهرهای شاخص دارد. قلیان در لبنان یک سنت اجتماعی محسوب میشود و همین مسئله میزان مصرف دخانیات را بالا نگه داشته است.
۱۱. بوسنی و هرزگوین
با اینکه قوانین کنترل دخانیات بهمرور در حال تقویت است، اما ریشه عمیق سیگار در فرهنگ مردم باعث شده این کشور همچنان جزو مصرفکنندگان بزرگ در اروپا باشد.
۱۲. بلغارستان
بلغارستان نیز مانند بسیاری از کشورهای اروپای شرقی نرخ بالایی دارد. بخش مهمی از این وضعیت به فاکتورهای اقتصادی، اجتماعی و عادتهای نسلهای گذشته بازمیگردد.
۱۳. قبرس
با اینکه جمعیت کوچکی دارد، اما درصد بالای مصرفکنندگان در میان مردان و حتی زنان باعث شده قبرس در لیست کشورهای با مصرف بالای سیگار قرار بگیرد.
۱۴. آندورا
این کشور کوچک در نزدیکی فرانسه و اسپانیا، بهدلیل گردشگری بالا و دسترسی آسان به محصولات دخانی درصد قابلتوجهی از مصرفکنندگان را دارد.
۱۵. ترکیه
ترکیه طی سالهای اخیر اقدامات مؤثری برای کاهش مصرف انجام داده، اما قلیان و سیگار همچنان بهطور گسترده در جامعه استفاده میشود، بهویژه در محافل خانوادگی و دوستانه.
کشورهای پرتکرار در ردههای نزدیک به بالا
با توجه به اختلاف اندک میان کشورهای جهان، نام کشورهایی چون اوکراین، مقدونیه شمالی، رومانی، ایران، مصر و برخی کشورهای جزیرهای منطقه اقیانوس آرام معمولاً در بازه رتبههای ۱۶ تا ۲۰ دیده میشود.
میزان مصرف در این کشورها معمولاً به علتهایی مانند:
تحلیل دادهها نشان میدهد عوامل زیر بیشترین نقش را در بالا ماندن شاخص مصرف دخانیات دارند:
عوامل فرهنگی: در بسیاری از کشورهای ذکرشده، سیگار بخشی از فرهنگ اجتماعی، دورهمیها و روابط روزمره است.
ابتدای مصرف معمولاً در سنین نوجوانی شکل میگیرد.
عوامل اقتصادی: در کشورهای کمترتوسعهیافته یا کمدرآمد، سیگارهای ارزانقیمت بهراحتی در دسترس هستند و جایگزین تفریحات گرانتر میشوند.
سیاستهای ناکافی: در برخی کشورها، کنترل تبلیغات، قیمتگذاری و محدودیتهای عرضه بهطور کامل اجرا نمیشود.همین مسئله موجب پایداری یا رشد مصرف در طول دههها شده است.
نقش قلیان و دخانیات سنتی: در کشورهایی مانند لبنان، ترکیه و اردن، قلیان نقش بسیار پررنگی دارد و در آمار مصرف دخانیات اثر بزرگی ایجاد میکند.
جمعیت کم اما درصد بالا: کشورهای کوچک مانند نائورو یا کیریباتی شاید از نظر تعداد واقعی سیگاریها کم باشند، اما چون جمعیتشان محدود است، حتی چند هزار مصرفکننده درصد مصرف را بسیار بالا نشان میدهد.
اگرچه بسیاری از کشورها با اجرای قوانین سختگیرانه موفق شدهاند مصرف دخانیات را کاهش دهند، اما در منطقه آسیا و بخشهایی از اروپا همچنان مصرف سیگار بالاست.دلایل شامل:
در مقابل، کشورهایی مانند استرالیا، کانادا و برخی کشورهای اسکاندیناوی با مالیاتهای سنگین و محدودیتهای فروش، مصرف را تا حد قابلتوجهی کاهش دادهاند.
مصرف دخانیات فقط مسئله سلامت نیست؛ بلکه پیامدهای اقتصادی و اجتماعی گستردهای دارد:
تعداد زیادی از بیماریهای تنفسی، قلبی و سرطانها به مصرف دخانیات مرتبط هستند.
مصرف سیگار باعث کاهش توان کاری در بلندمدت میشود.
هزینه خرید سیگار و هزینه درمانی ناشی از آن بخش مهمی از بودجه خانوارهای کمدرآمد را تحت تأثیر قرار میدهد.
جمعبندی
پدیده مصرف دخانیات در جهان پیچیده است و بسته به موقعیت جغرافیایی، فرهنگ، اقتصاد و سیاستهای هر کشور متغیر است. اما در مجموع:
بیشتر بخوانید:
عوامل روانی که افراد را به سیگار معتاد میکنند
Price range: 220.000 تومان through 2.200.000 تومان
Price range: 350.000 تومان through 3.500.000 تومان
Price range: 6.500.000 تومان through 15.000.000 تومان
2.000.000 تومان
2.500.000 تومان
1.150.000 تومان
